Η ΤΕΧΝΗ ΤΟΥ ΠΑΤΕΡΑ

Η τέχνη αντιγράφει τη ζωή ή η ζωή αντιγράφει την τέχνη;

Δεν έχει καμία σημασία να απαντηθεί αυτό το ερώτημα παρά μόνο περιστασιακά.

Όταν δηλαδή καλούμαστε να κρίνουμε μία πράξη λέγοντας: “Πω ρε μαλάκα, ούτε στις ταινίες δε γίνονται αυτά”  ή  “Είδες; Πέτρα είναι ο κώλος της”, κάνοντας έμμεση αναφορά στην τέχνη της γλυπτικής.

Αν το δεις από την ανάποδη τα παραδείγματα πάλι ποικίλουν. Βλέποντας, λόγου χάρη, την ιστορία ενός serial killer, δεν είναι λίγοι από μας που θυμήθηκαν κάποια κακομούτσουνη θεία τους στο χωριό που δηλητηρίαζε τα ζώα του γείτονα, αλλά κάθε Κυριακή πρωί ήταν “πρώτη στο στασίδι” στην εκκλησία.

Αντιλαμβανόμαστε εύκολα ότι η τέχνη και η ζωή είναι αμφότερες αλληλοεπηρεαζόμενες η μία από την άλλη και καμία φορά τα όριά τους είναι ακόμα και δυσδιάκριτα. Όταν ο πρώτος άνθρωπος βάραγε τα τεντζερέδια για να επικοινωνήσει ή για τελετουργικούς λόγους, άθελά του έκανε τέχνη και όταν ένας παθολογικός ψεύτης ζει μέσα στο ψέμα του, άθελά του ασκεί την τέχνη της υποκριτικής.

Το ερώτημα όμως, ποιος αντιγράφει ποιον δεν είναι αδιέξοδο όπως του αυγού με την κότα. Είναι ξεκάθαρο ότι χωρίς τη ζωή δε θα υπήρχε τέχνη και χωρίς την τέχνη δε θα υπήρχε καλή ζωή. Άρα η ζωή είναι γονιός της τέχνης και η τέχνη είναι το ατίθασο παιδάκι που κάνει τη ζωή ενδιαφέρουσα.

Περιμένοντας το δευτεροτέταρτο παιδί μου, αναρωτήθηκα και πάλι: “Πώς θα είμαι σα γονιός;” Για να το πω καλύτερα και να το συνδέσω με τα παραπάνω: “Θα τιμήσω το δημιούργημά μου;”

Γιατί η τέχνη είναι δημιουργία. Γιατί η απόκτηση παιδιών είναι δημιουργία (και μάλιστα από το μηδέν) και άρα το να μεγαλώνεις παιδιά είναι η τέχνη της ζωής.

Και πράγματι, υπάρχει καλή και κακή τέχνη και ας διαφωνούν οι καλλιτέχνες και οι τεχνοκριτικοί που λένε ότι η τέχνη για να λέγεται τέχνη θα πρέπει να είναι μόνο καλή. Με βάση κάποια αντικειμενικά κριτήρια περί αισθητικής και κανόνων που έχουν θεσπιστεί αιώνες τώρα, έχουν κι αυτοί τα δίκια τους. Όμως εγώ ζω και πορεύομαι σαν ένας συνηθισμένος άνθρωπος που απέχει κατά πολύ απ’ τις εκκεντρικότητες των “προχώ” καλλιτεχνών και σίγουρα πολύς κόσμος θα ταυτιστεί μαζί μου.

(Για να μην πω ότι για να είσαι καλλιτέχνης σοβαρός, θα πρέπει να είσαι ο πιο συμβατικός και βαρετός τύπος που έχει υπάρξει ποτέ, δεδομένου ότι οι περισσότεροι από μας είμαστε βαρετοί και επειδή η τέχνη αντλεί θεματικές από τη ζωή, πολύ δύσκολο θα ήταν να εμπνευστείς από τον σούπερμαν και αυτό να διεισδύσει στην ψυχή των πολλών. Αυτά βέβαια είναι ένα άλλο θέμα και επιφυλάσσομαι για το μέλλον.)

Η μικρή εμπειρία που έχω ήδη αποκτήσει από την Αριάδνη (το πρώτο μου παιδί) και τα δύο παιδιά της Μάρθας (εξού και ο όρος δευτεροτέταρτο), με έχει ήδη μάθει πολλά.

Καταρχήν, όλοι μπορούν να κάνουν παιδιά με τον έναν ή με τον άλλο τρόπο, άρα όλοι μπορούν να κάνουν τέχνη.

Μπορούν όμως να τα μεγαλώσουν σωστά;

Εδώ έρχεται και κουμπώνει η άποψη μου περί καλής ή κακής τέχνης. Όλοι μπορούν, αλλά κάποιοι μπορούν καλύτερα. Όλοι μπορούμε να γράψουμε στίχους, αλλά κάποιοι είναι Bob Dylan και κάποιοι Φίλιππος Πλιάτσικας.  Όλοι μπορούμε να κάνουμε παιδιά, αλλά άλλοι τα αμολάνε στον “αυτόματο” και άλλοι τα σέβονται, όπως θα έκανε κάθε καλός καλλιτέχνης για την τέχνη του.

Τα τελευταία 39 χρόνια (τόσο ασχολούμαι με την τέχνη μου) έμαθα ότι η τέχνη θέλει δύο πράγματα: Θυσία και αγάπη.

Τα τελευταία 7,5 (τόσο είναι η κόρη μου) έμαθα ότι για να είσαι καλός πατέρας χρειάζονται δύο πράγματα: Θυσία και αγάπη.

Αυτονόητο λοιπόν είναι ότι ο καλός πατέρας – καλλιτέχνης “θυσιάζει” την ίδια του τη ζωή για να μεγαλώσει τα παιδιά του, μόνο που όταν αυτό το κάνει με αγάπη η θυσία γίνεται ευτυχία.

Γιάννης Αρχιμανδρίτης

Photo by Liane Metzler on Unsplash